In dit artikel:
Inleiding
Carbapenemase-producerende Enterobacterales (CPE) zijn gramnegatieve bacteriën, waaronder Klebsiella pneumoniae, Escherichia coli en Enterobacter-soorten, die carbapenemase-enzymen produceren. Deze enzymen breken carbapenem-antibiotica af, die doorgaans worden ingezet als laatste behandelingsoptie bij ernstige infecties.
Infecties veroorzaakt door CPE kunnen daardoor moeilijk te behandelen zijn vanwege hun hoge mate van antibioticaresistentie. CPE behoren tot de groep van carbapenem-resistente Enterobacterales (CRE), die door de WHO worden erkend als pathogenen met een kritieke prioriteit op het gebied van antimicrobiële resistentie.
CPE vs. CRE: wat is het verschil?
CRECPE
CRE (carbapenem-resistente Enterobacterales) verwijst naar alle Enterobacterales die resistent zijn tegen carbapenems, ongeacht het onderliggende resistentiemechanisme.
CPE vormt een subgroep van CRE waarbij de resistentie specifiek wordt veroorzaakt door carbapenemase-enzymen.
Alle CPE zijn CRE, maar niet alle CRE zijn CPE.
CPE vormen een groter risico op verspreiding omdat carbapenemasegenen zich via plasmiden snel kunnen overdragen naar andere bacteriën.
Waar komt CPE voor in zorginstellingen?
CPE koloniseert voornamelijk het maagdarmkanaal, waarbij de bacteriën via de ontlasting worden uitgescheiden.
In zorgomgevingen kan CPE oppervlakken, gedeelde sanitaire voorzieningen, medische hulpmiddelen en vochtige zones zoals wastafels en afvoeren besmetten. Deze kunnen vervolgens uitgroeien tot hardnekkige broedplaatsen van de bacterie.
?Wist je dat?CPE kan gedurende lange tijd overleven in zorgomgevingen.Ontdek meer
Onthuld: Door zijn vermogen om in de omgeving te overleven en zich via leidingsystemen te verspreiden, kan CPE langdurig aanwezig blijven wanneer geen doeltreffende infectiepreventie- en controlemaatregelen worden toegepast.
Welke infecties veroorzaakt CPE?
Veel mensen zijn gekoloniseerd met CPE zonder symptomen te vertonen. Infecties veroorzaakt door CPE gaan echter gepaard met een hoge morbiditeit en mortaliteit, voornamelijk doordat er slechts beperkte effectieve antibioticabehandelingen beschikbaar zijn.
Gekoloniseerd
Veel mensen dragen CPE bij zich zonder symptomen.
Geïnfecteerd
Wanneer de bacterie terechtkomt op plaatsen die normaal steriel zijn, kan ze ernstige infecties veroorzaken, zoals:
bloedbaaninfectieslongontstekingurineweginfectieswondinfecties en infecties van de operatiewonde
Hoe wordt CPE overgedragen?
CPE verspreidt zich gemakkelijk via verschillende routes:
Transmissieroutes
1Rechtstreeks contact met gekoloniseerde of geïnfecteerde personen
2Besmette handen van zorgverleners
3Vaak aangeraakte oppervlakken, zoals bedhekken, oproepknoppen, toiletspoelknoppen en deurklinken
4Gedeelde toiletten, postoelen en andere sanitaire voorzieningen
5Besmette wastafels, afvoeren en spatzones
6Medische (herbruikbare) hulpmiddelen die niet grondig zijn gedesinfecteerd
7Overplaatsing van patiënten waarbij de CPE-status niet wordt gecommuniceerd
?Wist je dat?Vochtige omgevingen vormen een bijzonder hoog risico voor de voortdurende verspreiding van CPE.Ontdek meer
Onthuld: Waterreservoirs en vochtige zones, zoals wastafels, afvoeren en spatzones, kunnen fungeren als blijvende bronnen van CPE.
Waarom vormt CPE een grote microbiële bedreiging?
?Wist je dat?CPE kan zich ongemerkt verspreiden.Ontdek meer
Onthuld: Patiënten kunnen langdurig gekoloniseerd blijven zonder symptomen te vertonen. Hierdoor kan CPE zich onopgemerkt verspreiden binnen zorginstellingen.
Hoe kan de verspreiding van CPE worden voorkomen?
De onderstaande maatregelen voor infectiepreventie en -controle (IPC) werken samen om de kolonisatiedruk te verminderen en uitbraken te voorkomen.
Het IPC-pakket
Mensen
- Handhygiëne
- Contactvoorzorgsmaatregelen: handschoenen, schorten of jassen en patiëntgebonden materiaal.
Patiënten
- Isolatie op een eenpersoonskamer of gecontroleerde cohortisolatie van CPE-positieve patiënten
- Routinematige screening van hoogrisicopatiënten of recent gehospitaliseerde patiënten
- Duidelijke communicatie van de CPE-status bij overplaatsingen tussen zorginstellingen
Omgeving
- Intensieve omgevingsreiniging met desinfectiemiddelen waarvan de bactericide werking is bewezen
- Zorgvuldig beheer van risico’s rond wastafels en afvoeren, met aandacht voor het beperken van spatbesmetting
Hoe verdedig je je tegen CPE?
Desinfectiemiddelen met een bewezen bactericide werking zijn essentieel voor infectiepreventie en de bestrijding van CPE. De beste manier is het gebruik van een high-level desinfectiemiddel met een robuuste breedspectrum biocidale werking, dat in staat is kleine aantallen bacteriële sporen, de meeste schimmelsporen, alle veelvoorkomende vegetatieve bacteriën, mycobacteriën, gisten en virussen te vernietigen.
High-level desinfectiemiddelen helpen de verspreiding van carbapenemase-producerende Enterobacterales en andere schadelijke ziekteverwekkers van de ene patiënt naar de andere te voorkomen en dragen tegelijk bij aan de bescherming van zorgprofessionals tijdens routinematige zorgactiviteiten.
Test je kennis
Kies een antwoord en ontdek of je juist zit.
Vraag 1. Welke uitspraak over CPE en CRE is juist?
AAlle CRE zijn CPE.
Fout. Niet alle CRE produceren carbapenemase. Resistentie kan ook door andere mechanismen worden veroorzaakt.
BAlle CPE zijn CRE.
Juist. CPE vormen de subgroep van CRE waarvan de resistentie wordt veroorzaakt door carbapenemase-enzymen.
CCPE en CRE zijn niet met elkaar verbonden.
Fout. Ze zijn nauw verwant: CPE maakt deel uit van de bredere groep CRE.
Vraag 2. Waar koloniseert CPE zich voornamelijk?
ADe huid.
Fout. Handen kunnen na contact CPE dragen, maar de bacterie koloniseert vooral de darm.
BDe luchtwegen.
Fout. CPE kan longontstekingen veroorzaken, maar de belangrijkste plaats van kolonisatie is de darm.
CHet maag-darmkanaal.
Juist. CPE koloniseert voornamelijk de darm en wordt uitgescheiden via de ontlasting.
Vraag 3. Welke omgeving vormt een bijzonder hoog risico op voortdurende overdracht van CPE?
AWastafels, afvoeren en vochtige zones.
Juist. Waterreservoirs en vochtige omgevingen kunnen uitgroeien tot hardnekkige broedplaatsen voor CPE.
BDroge vloeren in gangen.
Fout. Vloeren kunnen een rol spelen, maar vochtige omgevingen vormen het grootste risico.
CPersoneelskantoren.
Fout. De hoogste risico’s bevinden zich in vochtige omgevingen dicht bij patiënten.
Belangrijkste inzichten
Carbapenemase-producerende Enterobacterales (CPE) produceren enzymen die carbapenem-antibiotica, een belangrijke laatste behandelingsoptie, afbreken.
Alle CPE zijn CRE, maar CPE vormen een groter verspreidingsrisico omdat carbapenemasegenen via plasmiden kunnen worden overgedragen naar andere bacteriën.
Wastafels, afvoeren en andere vochtige zones kunnen uitgroeien tot hardnekkige broedplaatsen voor CPE.
Preventie berust op een combinatie van infectiepreventie- en controlemaatregelen (IPC), waaronder effectieve desinfectie.
Referties (5)
- World Health Organization (2017). Guidelines for the prevention and control of carbapenem-resistant Enterobacteriaceae, Acinetobacter baumannii and Pseudomonas aeruginosa in health care facilities. Geraadpleegd op 11 februari 2026.
- World Health Organization (2024). WHO Bacterial Priority Pathogens List 2024.
- Centers for Disease Control and Prevention (2024). About CRE.
- Northern Lincolnshire and Goole NHS Foundation Trust (2025). Carbapenemase Producing Enterobacteriaceae (CPE). Geraadpleegd op 11 februari 2026.
- Cambridge University Hospitals NHS Foundation Trust (2024). Information about Carbapenemase Producing Enterobacteriaceae (CPE). Geraadpleegd op 11 februari 2026.
