Duurzaamheidsclaims in de zorg bepalen steeds vaker hoe zorgorganisaties en zorgverleners producten kiezen. Zij willen hun impact op het milieu verkleinen, zonder in te boeten op de kwaliteit van de patiëntenzorg.
Daardoor zie je ook steeds vaker duurzaamheidsclaims in de zorg. Begrippen als net zero, CO2-voetafdruk, recycleerbare verpakking en circulaire economie duiken op in productinformatie en bedrijfscommunicatie. Maar de manier waarop die claims gemeten, geverifieerd en gerapporteerd worden, kan sterk verschillen. Daarom is het bewijs achter milieuclaims minstens even belangrijk als de claims zelf.
Waarom transparantie belangrijk is bij het beoordelen van duurzaamheidsclaims in de zorg
Niet elke duurzaamheidsclaim is even transparant.
Een zorgproduct kan omschreven worden als duurzaam, recycleerbaar of koolstofarm. Zonder onderbouwing is het echter moeilijk om de werkelijke impact op het milieu te begrijpen. Zorgorganisaties doen er daarom goed aan om bij het beoordelen van duurzaamheidsclaims te kijken naar meetbare gegevens, erkende methodes en onafhankelijke verificatie.
Goed om te weten
De Green Claims Code in zes principes
De Green Claims Code, gepubliceerd door de Competition and Markets Authority (CMA) voor claims gericht op consumenten, is ook een nuttige richtlijn voor claims gericht op inkopers in de zorg. Volgens de code moeten milieuclaims:
- 1.Waarheidsgetrouw en nauwkeurig zijn
- 2.Duidelijk en ondubbelzinnig zijn
- 3.Belangrijke informatie niet weglaten of verbergen
- 4.Alleen eerlijke en betekenisvolle vergelijkingen maken
- 5.Rekening houden met de volledige levenscyclus van het product
- 6.Onderbouwd zijn met bewijs
Vijf vragen om te stellen bij duurzaamheidsclaims in de zorg
Selecteer een vraag om te zien hoe goed bewijsmateriaal eruitziet.
1Wordt de duurzaamheidsclaim ondersteund door gegevens?
Betrouwbare claims verwijzen naar meetbare cijfers, zoals kilogram CO2e per eenheid of het percentage gerecycleerd materiaal, en niet naar algemene termen zoals ‘milieuvriendelijk’ of ‘groen’.
Let op: specifieke cijfers, eenheden en de datum waarop de gegevens werden verzameld.
2Is de product carbon footprint onafhankelijk geverifieerd?
Wanneer een onafhankelijke partij de berekening controleert volgens een erkende norm, geeft dat vertrouwen dat de cijfers correct zijn en vergelijkbaar met die van andere producten.
Let op: de naam van de verificerende instantie en de gebruikte norm, zoals ISO 14067 of PAS 2050.
3Houdt de beoordeling rekening met de volledige levenscyclus van het product?
Milieu-impact ontstaat in elke fase: van grondstoffen en productie tot transport, gebruik en verwerking aan het einde van de levensduur. Een claim die slechts één fase behandelt, kan een vertekend beeld geven.
Let op: een cradle-to-grave-benadering of een duidelijke vermelding van welke fasen zijn opgenomen.
4Zijn de milieudoelstellingen wetenschappelijk onderbouwd?
Doelstellingen die aansluiten bij de klimaatwetenschap tonen aan hoe geplande emissiereducties bijdragen aan het beperken van de opwarming van de aarde, in plaats van willekeurig te zijn vastgesteld.
Let op: validatie door het Science Based Targets initiative (SBTi) en een duidelijk referentiejaar.
5Wordt de voortgang op het gebied van duurzaamheid transparant gerapporteerd?
Een doelstelling zegt weinig zonder regelmatige openbare rapportage over de voortgang, inclusief waar doelstellingen niet werden gehaald.
Let op: jaarlijkse rapportage, een consistente methodologie doorheen de jaren en openbaar beschikbare gegevens.
Duurzaamheidsbegrippen: veelgebruikte termen in de zorg
Deze termen kom je vaak tegen in duurzaamheidsclaims in de zorg. Definieer ze eerst zelf en tik vervolgens op de kaart om je antwoord te controleren.
CO2-voetafdrukKlik om te zien
Een maat voor de uitstoot van broeikasgassen die verbonden zijn aan een product, dienst of organisatie. De CO2-voetafdruk wordt meestal uitgedrukt in CO2-equivalent (CO2e).
Product Carbon Footprint (PCF)Klik om te zien
De productvoetafdruk meet de uitstoot van broeikasgassen over de hele levenscyclus van een product. Met een erkende methode kunnen organisaties zo de milieu-impact van producten vergelijken.
Net zeroKlik om te zien
Net zero betekent dat je de uitstoot zoveel mogelijk vermindert en de resterende uitstoot compenseert door deze met erkende methodes uit de atmosfeer te verwijderen.
Circulaire economieKlik om te zien
Een systeem dat erop gericht is producten en materialen langer in gebruik te houden via hergebruik, herstelling, recycling en terugwinning.
Onafhankelijke verificatieKlik om te zien
Een externe controle die bevestigt dat milieugegevens en berekeningen zijn getoetst aan erkende normen.
Cradle-to-grave-analyseKlik om te zien
Een levenscyclusaanpak die de milieu-impact beoordeelt van de winning van grondstoffen tot de verwerking van het product na gebruik.
In de kijker
De vijf fasen van de levenscyclus van een product
Een cradle-to-grave-analyse bekijkt elke fase. Selecteer een fase om te zien wat deze omvat en welke vragen je kunt stellen.
1
Materialen
Waar grondstoffen vandaan komen en hoe onderdelen worden verwerkt.
Vraag: Zijn leveranciers en materialen traceerbaar?
2
Productie
Energie-, grondstoffen- en waterverbruik, uitstoot en afval tijdens het productieproces.
Vraag: Draait de productielocatie op hernieuwbare elektriciteit?
3
Opslag en distributie
Hoe producten worden opgeslagen en vervoerd, en met welke transportmiddelen.
Vraag: Wordt luchtvracht waar mogelijk vermeden?
4
Gebruiksfase
Water, elektriciteit en verbruiksartikelen die nodig zijn telkens wanneer het product wordt gebruikt.
Vraag: Wat is er in de praktijk nodig per gebruik?
5
Einde levensduur
Recycling, terugwinning, verbranding of storting wanneer het product niet langer wordt gebruikt.
Vraag: Kan de verpakking binnen jouw lokale afval- en recyclagesysteem worden gerecycleerd?
Milieuaspecten in infectiepreventie en -controle
Duurzaamheid binnen infectiepreventie en -controle (IPC) brengt specifieke uitdagingen met zich mee. De milieu-impact verkleinen wordt steeds belangrijker, maar patiëntveiligheid, klinische werkzaamheid en naleving van de regelgeving moeten altijd voorop blijven staan.
Door duurzaamheidsdoelstellingen af te stemmen op klinische vereisten kunnen zorgverleners zowel milieudoelstellingen als de kwaliteit van de patiëntenzorg bevorderen.
Hoe zorgverleners betere aankoopbeslissingen kunnen nemen
Zorgorganisaties werken aan ambitieuze doelen rond duurzaamheid en net zero. Daarom is het belangrijker dan ooit om te weten hoe je duurzaamheidsclaims van zorgproducten beoordeelt.
Bij het beoordelen van duurzaamheidsclaims in de zorg helpen transparantie, onafhankelijke verificatie, levenscyclusanalyses en meetbaar bewijs zorgverleners om verder te kijken dan oppervlakkige claims en beter geïnformeerde aankoopbeslissingen te nemen.
